Kişisel veri çoğu zaman sızdırılmaz, «gönderilir»
Veri sızıntısı denince akla genellikle dışarıdan gelen bir saldırgan gelir. Oysa günlük hayatta kişisel verinin kurum dışına çıkmasının en yaygın yolu çok daha sıradandır: Bir çalışan müşteri listesini hızlıca iletmek için WhatsApp'tan gönderir, bordro dosyasını evde çalışmak üzere USB belleğe kopyalar, IBAN'ların bulunduğu bir tabloyu kişisel bulut klasörüne atar ya da T.C. Kimlik numaralarını içeren bir listeyi ortak yazıcıdan basıp masada unutur.
Bu davranışların çoğunda kötü niyet yoktur; ama KVKK açısından sonuç değişmez. Kişisel verilerin güvenliğini sağlamak için gerekli teknik ve idari tedbirleri almak veri sorumlusunun yükümlülüğüdür. Verinin nereye gittiğini göremeyen bir kurum, ne bu tedbirin işlediğini gösterebilir ne de bir ihlal yaşandığında zamanında harekete geçebilir.
Uç noktada DLP neden gerekli?
DLP (Data Loss Prevention, veri sızıntısı önleme), hassas verinin kurumun kontrolü dışına çıktığı anları görünür kılmayı amaçlar. Ağ tarafındaki denetimler önemli olsa da bugün verinin çıktığı kanalların önemli bir kısmı doğrudan kullanıcının bilgisayarındadır:
- Mesajlaşma uygulamaları: WhatsApp, Telegram ve Signal masaüstü uygulamalarıyla dosya paylaşmak birkaç tıklık iştir.
- Çıkarılabilir diskler: USB bellekler ve harici diskler hâlâ en hızlı veri taşıma yoludur.
- Bulut eşitleme klasörleri: OneDrive, Dropbox, Google Drive, Box, iCloud ya da Yandex Disk klasörüne bırakılan bir dosya, kimse farkına varmadan kurum dışındaki bir hesaba eşitlenebilir.
- Yazdırma: Kâğıda dökülen veri, dijital izini en kolay kaybeden veridir.
Bu kanalların ortak noktası, olayın uç noktada, yani kullanıcının bilgisayarında gerçekleşmesidir. Bu nedenle denetimin de orada yapılması gerekir.
Neyi aramalı? T.C. Kimlik No, IBAN, kart ve gizlilik ibareleri
Her dosyayı engellemek ya da her paylaşımı alarm saymak iş akışını durdurur ve kısa sürede kimsenin bakmadığı bir alarm yığını üretir. Etkili bir DLP politikası, kurum için gerçekten hassas olan içeriğe odaklanır. Türkiye'deki kurumlar için bunların başında şunlar gelir:
| Veri türü | Neden önemli? |
|---|---|
| T.C. Kimlik No | Kişiyi doğrudan tanımlar; neredeyse her müşteri, hasta ve personel kaydında bulunur. |
| IBAN | Finansal veridir; dolandırıcılık ve sosyal mühendislik girişimlerinde kullanılabilir. |
| Kredi kartı numarası | Ödeme verisidir; sızması hem kişiye hem kuruma doğrudan zarar verir. |
| Gizlilik ibareleri | «GİZLİ», «KİŞİSEL VERİ» gibi işaretler, belgenin sınıflandırıldığını ve özenle ele alınması gerektiğini gösterir. |
| Kuruma özel desenler | Müşteri numarası, sözleşme kodu gibi kuruma özgü veri biçimleri. |
Gizlilik paradoksu: DLP kayıtları da kişisel veridir
DLP'nin sık gözden kaçan bir riski vardır: Sızıntıyı yakalamak için toplanan kayıtlar, sızdırılmak istenen verinin kopyasını içerebilir. Bir DLP konsolu her yakalanan T.C. Kimlik numarasını açık metin olarak saklıyorsa, kurum farkında olmadan yeni bir kişisel veri deposu yaratmış olur.
Doğru yaklaşım, içeriğin uç noktada incelenmesi ve merkezde yalnızca olayın anlaşılmasına yetecek kadar bilginin tutulmasıdır: hangi kullanıcı, hangi makine, hangi kanal, hangi veri türü ve maskelenmiş bir örnek. Böylece güvenlik ekibi olayı değerlendirebilir ama verinin kendisini görmez. Kayıtların ne kadar süre tutulacağı da kurumun saklama ve imha politikasıyla uyumlu biçimde belirlenmelidir.
İhlal yaşandığında: 72 saatlik süreç
DLP bir paylaşımı yakaladığında asıl soru başlar: Bu bir kişisel veri ihlali mi? Kişisel Verileri Koruma Kurulu, veri sorumlusunun ihlali öğrendiği andan itibaren en geç 72 saat içinde Kurula bildirim yapmasını bekler; ilgili kişilere de makul en kısa sürede bilgi verilmesi gerekir. 72 saat kâğıt üzerinde uzun görünür, ancak pratikte şu adımların hepsine yetmesi gerekir:
- Tespit ve kayıt: Olayın ne zaman, hangi kanaldan ve hangi veriyle gerçekleştiğinin kayda geçirilmesi.
- Değerlendirme: Etkilenen kişi sayısı ve veri kategorilerinin, olası sonuçların belirlenmesi.
- Sınırlama: Sızıntının devam etmesini önleyecek önlemlerin alınması.
- Bildirim: Kurul bildirim formunun eksiksiz hazırlanması ve gönderilmesi.
- Belgeleme: Alınan kararların ve yapılan işlemlerin gerektiğinde gösterilebilecek biçimde kayıt altına alınması.
Bu adımlar e-posta zincirleri ve dağınık notlarla yürütüldüğünde saat çoğu zaman bilgi toplamakla geçer. Bildirim kararının hukuk birimi ve yönetimle birlikte verilmesi gerektiği için teknik ekibin elindeki bilginin hızla, düzenli ve tek bir yerde sunulması belirleyicidir.
Sık yapılan hatalar
- Yalnızca ağ çıkışını izlemek: USB, yazdırma ve masaüstü mesajlaşma uygulamaları kör noktada kalır.
- Her şeyi alarm saymak: Gürültü arttıkça gerçek olay gözden kaçar; politika kurumun veri envanterine göre ayarlanmalıdır.
- DLP kayıtlarını açık metin saklamak: Güvenlik aracı yeni bir sızıntı kaynağına dönüşür.
- 72 saati olay tespitinden saymamak: Süre, ihlalin öğrenildiği andan itibaren işler; sayacın bir yerde görünür olması gerekir.
- Çalışanları bilgilendirmemek: İzleme yapıldığına dair aydınlatma ve iç politikalar, teknik tedbir kadar önemlidir.
Marta Security SAM ile DLP ve KVKK ihlal süreci
Marta Security SAM — Siber Analiz Merkezi Yönetim Yazılımı, Marta Teknoloji'nin geliştirdiği; Windows ve Linux uç noktalara kurulan bir ajan ile çok kiracılı merkezi web konsolundan oluşan bir tehdit tespit ve tehdit bildirim sistemidir. Veri sızıntısı önleme modülü, yukarıda anlatılan kanalları uç noktada izler:
- WhatsApp, Telegram ve Signal ile paylaşılan dosyaların uç noktada içerik denetimi.
- USB ve çıkarılabilir disklere kopyalanan hassas dosyaların aygıt adı, sürücü harfi ve seri numarasıyla kaydı.
- OneDrive, Dropbox, Google Drive, Box, iCloud ve Yandex Disk eşitleme klasörlerinin izlenmesi.
- Yazdırma izleme: kullanıcı, yazıcı, sayfa sayısı ve belge adında gizlilik ibaresi denetimi.
- T.C. Kimlik No, IBAN, kredi kartı, gizlilik ibareleri ve kuruma özel desenler için dedektörler.
Ham içerik merkeze gönderilmez; konsolda yalnızca maskeli örnekler görünür ve kayıtlar maskeli CSV olarak dışa alınabilir. DLP politikası ve DLP olaylarının saklama süresi her organizasyon için ayrı belirlenir. USB depolama gibi aygıtlara toptan izin vermek istemeyen kurumlar, aynı konsoldaki aygıt kısıtlarıyla bunları engelleyebilir.
Bir olay yaşandığında alarmlar e-posta, SMS, Teams, Slack veya webhook ile ilgili kişilere ulaşır; vaka ve olay yönetimi ekranında gruplanır, zaman çizelgesi ve etkilenen varlıklarla birlikte izlenir. KVKK ihlal bildirimi taslağı hazırlanır, 72 saat sayacı başlar ve 48. saatte hatırlatma alarmı üretilir. Hiçbir bildirim otomatik gönderilmez; karar her zaman kurumdadır.
Marta Security SAM'in tüm modüllerini ürün sayfamızda inceleyebilirsiniz. Kurumunuzdaki veri akışlarını birlikte değerlendirmek ve bir tanıtım planlamak için bizimle iletişime geçin.
